Edebi Dönemler
Konu Anlatımı Yazıları
Türk Dili ve Edebiyatı
YKS

Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı Konu Anlatımı

Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı konu anlatımı, Kunduz eğitmenimiz tarafından hazırlandı! Geçiş Dönemi hakkında bilmen gerekenler bu yazıda!

3 dakikalık okuma
Kunduz Eğitmen tarafından yazıldı, 25.08.2021
Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı Konu Anlatımı

Hesap Oluştur

Ücretsiz kaydol, sınırsız video içerikler ve soru çözümleri ile sınava hazırlan!

ÜCRETSİZ KAYDOL

 

Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı konusu, AYT Edebiyat testinde ve okul yazılılarında sorulan konulardan biri. Geçiş Dönemi Genel Özellikleri, Kutadgu Bilig, Divanü Lügatit Türk, Atabetü’l Hakayık, Divan-ı Hikmet gibi eserler soru olarak karşımıza çıkabiliyor. Soru çözmeye başladıktan sonra bu konunun sana çok kolay geleceğine eminiz! Kunduz eğitmenlerimizden Türkçe öğretmeni Celal Hoca, bu konu hakkında senin için çok faydalı bir yazı hazırladı ve mutlaka görmen gereken örnek soruları seçti. Şimdi birlikte Geçiş Dönemi konusunu keşfedelim!

XI ve XII. yüzyıllarında İslamiyet öncesi  Türk edebiyatından İslamiyet etkisinde gelişen Türk edebiyatına bir geçiş dönemi olmuştur. Bu dönemin özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:

  • İslami kültürün etkileri yavaş yavaş hissedilmeye başlanıyor.
  • Eserlerde toplumu yönlendirme esas amaçtır. Bu yönüyle didaktiktirler.
  • Eserlerde dini öğretme ilk amaçtır.
  • Hece ölçüsünün yanında aruz ölçüsü de kullanılmaya başlanmıştır.
  • Dile Arapça ve Farsça sözcükler girmeye başlamıştır.
  • Nazım birimi dörtlüğün yanında beyit de kullanılmaya başlanmıştır.
  • Arap ve Fars edebiyatından nazım şekillerinden gazel, mesnevi, kaside kullanılmaya başlanmıştır.
  • Uygur alfabesinin yanında Arap alfabesi de kullanılmaya başlanmıştır.

Geçiş Dönemi Eserleri

Bu dönemde verilen eserler şöyledir:

Kutadgu Bilig

  • Yusuf Has Hacip tarafından Tabgaç Buğra Han’a sunulmak amacıyla yazılmıştır.
  • “ Mutluluk Veren Bilgi “ anlamındadır.
  • İslami dönem Türk edebiyatının ilk eseridir.
  • Edebiyatımızda ilk mesnevi örneğidir.
  • Aruz ölçüsüyle yazılan ilk eserdir.
  • Edebiyatımızdaki ilk didaktik eserdir.
  • Hakaniye Türkçesi ile yazılmıştır.
  • Eserde Arapça ve Farsça sözcüklere yer verilmiştir.
  • 6645 beyit ve 173 dörtlükten oluşur.
  • Eserin Viyana, Kahire ve Fergana olmak üzere üç nüshası vardır.
  • Alegorik ( simgesel ) bir eserdir. Dört kavramı simgeleyen dört karakter vardır:
    • Kün Togdı: Hükümdardır. Adaleti temsil eder.
    • Ay Toldı: Vezirdir. Saadeti temsil eder.
    • Ögdülmüş: Vezirin oğludur. Aklı temsil eder.
    • Odgurmuş: Vezirin kardeşidir. Kaderi temsil eder.

Divanü Lügati’t – Türk

  • Türk dilinin ilk sözlüğüdür.
  • Kaşgarlı Mahmud tarafından yazılmış 1074’te tamamlanmıştır.
  • Araplara Türkçe öğretmek amacıyla Arapça yazılmıştır.
  • 7500 kelime açıklanmıştır. 
  • Eser; bütün Türk illerininden bahsetmesi, Türklerin tarihi hakkında bilgi vermesi, gelenek ve görenekleri anlatması bakımından sadece bir sözlük değildir, Türk kültürünün taşıyıcısı olmuştur.
  • Türk edebiyatının dil bilgisi kitabıdır.
  • Türk edebiyatının ilk antolojisidir.
  • Türk edebiyatının sözlü ürünlerinin bulunduğu ilk eseridir.
  • Eserin tek nüshası İstanbul Millet Kütüphanesindedir.

Atabetü’l Hakayık

  • Edip Ahmet Yükneki tarafından kaleme alınmıştır.
  • “ Hakikatlerin Eşiği “ anlamındadır.
  • Didaktik bir eserdir.
  • İslam ahlakının yüceliği anlatılmıştır.
  • 40 beyit ve 101 dörtlükten oluşur.
  • Eserde İslam ahlakının yüceliği anlatılmıştır.
  • Uygur ve Arap harflerle yazılmış dört nüshası vardır.
  • Hakaniye Türkçesi ile yazılmıştır.

Divan–ı Hikmet

  • Hoca Ahmet Yesevi tarafından söylenmiş, 15. yüzyılda kaleme alınmıştır.
  • Hikmet adı verilen şiirlerde tarikat ilkelerinden, peygamber hayatından vb. konulardan bahsetmiştir.
  • Didaktik, ahlâkî, tasavvufî  bir eserdir.
  • Dörtlüklerle yazılmıştır.
  • Aruz ve hece ölçüsünü birlikte kullanır.  
  • Hakaniye Türkçesi ile yazılmıştır.

Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı konusunu tam olarak anlamak için bol bol soru çözümü yapmak da çok önemlBilgileri, tanımları ve önemli ipuçlarını öğrendikten sonra, soruların içinde nasıl yer aldığını görmen gerekli. Konu anlatımı yazılarımıza göz attıktan sonra, kendi kaynaklarına ek olarak MEB Kaynaklarını da incelemen faydalı olabilir. Soru çözerek bu türün özellikleri, tanınan yazar ve eserleri hakkında alıştırma yapıp konuyu pekiştirebilirsin!

☀️☀️☀️

Her ders için değişmeyen kilit nokta bol bol soru çözümü ile pratik yapmak. Çözemediğin sorulara yanıt bulmak istiyorsan sınava hazırlık sürecinde Kunduz hep yanında! Profesyonel eğitmenler tarafından hazırlanan Soru Çözümü, binlerce soru ve çözümden oluşan Soru Bankası hizmetlerimizden faydalanabilirsin.
Uygulamada senin için hazırlanmış , tüm konuları öğrenebileceğin premium içerik ders videolarını incelemeyi unutma!

Sınava hazırlanmanın en kolay yolu

Sınırsız video içerikler ve soru çözümleri ile sınava hazırlan

ÜCRETSİZ KAYDOL