Fizik
Konu Anlatımı Yazıları
Kuvvet ve Hareket
Uncategorized
YKS

Çarpışmalar – İtme ve Çizgisel Momentum Ders Notları

Merkezi ve Esnek Çarpışmalar, Patlamalar, İtme, Momentum.... İtme ve Momentum hakkında bilmen gerekenler ve soru çözüm ipuçları burada!

5 dakikalık okuma
Kunduz Eğitmen tarafından yazıldı, 16.02.2022
Çarpışmalar – İtme ve Çizgisel Momentum Ders Notları

Hesap Oluştur

Ücretsiz kaydol, sınırsız video içerikler ve soru çözümleri ile sınava hazırlan!

ÜCRETSİZ KAYDOL

 

Konu çalışmalarını tamamladıktan sonra, zaman zaman notlarına ve formüllere bakmaya ihtiyaç duyabilirsin. Tekrar yaparken ya da soru çözerken notlara göz atmak ve gerekli ipuçlarını almak, öğrenme aşamasında sana epey yardımcı olacaktır. Kunduz ekibi olarak, alanında uzman eğitmenlerimizin de desteğiyle, her konuda mutlaka görmen gereken ipuçlarını, formülleri, ders notlarını senin için derliyoruz!📚 Bu yazımızda Çarpışmalar, Patlamalar, İtme ve Çizgisel Momentum Kavramları hakkında bilmen gerekenler ile İtme ve Çizgisel Momentum soruları çözerken işine yarayacağını düşündüğümüz ipuçları yer alıyor. Umarız bu notlar sana yardımcı olur. İyi okumalar!

Bu notlar, Kunduz eğitmenimiz Meltem Hoca tarafından hazırlanmıştır. Meltem Hoca, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi 2013 mezunu, yaklaşık 6 yıldır Fizik öğretmenliği yapıyor. Bilgilerini öğrencilerle paylaşmaya çalışıyor.

İTME VE ÇİZGİSEL MOMENTUM

BİR BOYUTTA ESNEK OLMAYAN ÇARPIŞMA

FİZİK

Çarpışmalar ve Patlamalar


Esnek Çarpışmalar

Cisimler çarpışmadan önce ve sonra aynı kinetik enerjiye sahip oluyorsa, yani kinetik enerji korunuyorsa, esnek çarpışma gerçekleşmiştir.

Merkezi Esnek Çarpışmalar ( Bir Boyutta Esnek Çarpışmalar )

Cisimler çarpışmadan önce ve sonra aynı doğrultuda hareket ederler.

merkezi esnek çarpışmalar sonucu cisimlerin hız vektörleri ve hareket yönlerinin gösterilmesi
  • Çizgisel Momentum Korunumu: P1 + P2 = P’1 + P’2
  • Kinetik Enerji Korunumu: Ek1 + Ek2 = E’k1 + E’k2


Merkezi Esnek Çarpışmada Özel Durumlar

  • Cisimleri kütleleri eşit ise cisimler çarpışmadan sonra hızlarını birbirine aktarır.
eşit kütleli cisimler için merkezi esnek çarpışma özel durumları
  • Cisimlerin çizgisel momentumları toplamı çarpışmadan önce sıfır ise, çarpışmadan sonra da sıfır olmalıdır. Bu nedenle çarpışmadan sonra cisimler çarpışmadan önceki hızları ile geri dönerler.

Merkezi Olmayan Esnek Çarpışmalar ( İki Boyutta Esnek Çarpışmalar)

Cisimler çarpışmadan sonra hareket doğrultularından ayrılarak farklı doğrultuda harekete başlarlar.

Merkezi Olmayan Esnek Çarpışmalar sonucu cisimlerin hareket doğrultuları ve hız vektörleri
  • Yatayda: mK.V1 + 0 = mK.VK.cosα + mL.VL.cosβ
  • Düşeyde: 0 + 0 = mK.VK.sinα – mL.VL.sinβ
    • mK.VK.sinα = mL.VL.sinβ
  • Bu denklemler birlikte çözülürse K ve L’nin hızları bulunur.

Esnek Olmayan Çarpışmalar

Esnek olmayan çarpışmalarda, çarpışma öncesi ve sonrası kinetik enerjiler birbirine eşit değildir. Yani, kinetik enerji korunmaz. Çarpışma sırasındaki cisimlerde şekil değişikliği meydana gelmesi, cisimlerin birbirine yapışması, ses ya da ışık çıkması gibi durumlar esnek olmayan çarpışma tanımındaki kinetik enerji kaybının nedeni olabilir.

Merkezi Esnek Olmayan Çarpışmalar ( Bir Boyutta Esnek Olmayan Çarpışmalar )

Çarpışma sırasında cisimler kenetlenerek ortak hızla hareket ederler. Çarpışma sonrasında çizgisel momentum korunurken, kinetik enerji korunmaz.

Merkezi Esnek Olmayan Çarpışmalar sonucu cisimlerin perçinlenmesi ve ortak hızlarının gösterimi
  • Çizgisel Momentum Korunumu: P1 + P2 = Portak
    • m1V1 + m2V2 = (m1+ m2).Vortak
  • Ortak hızın yönü, çizgisel momentumu büyük olan cismin yönündedir.
  • İki cismin çizgisel momentum büyüklükleri eşit ve yönleri zıt ise çarpışma sonrası sistemin hızı sıfır olur.

Merkezi Olmayan Esnek Olmayan Çarpışmalar ( İki Boyutta Esnek Olmayan Çarpışmalar )

Farklı doğrultularda hareket eden cisimler çarpışmadan sonra yapışarak birlikte hareket ettiğinde, yatay ve düşey çizgisel momentum korunumu yazılarak sonuca ulaşılır.

Merkezi Olmayan Esnek Olmayan Çarpışmalar sonucu cisimlerin hareket doğrultuları hızları ve momentum korunumunun vektörel olarak gösterilmesi

Patlamalar

Hareket halinde ya da durmakta olan bir cisim, dış birkuvvetn etkisinde olmadan patladığında, cismin patlamada önceki çizgisel momentum vektörü, patlamadan sonraki parçaların çizgisel momentum vektörlerinin toplamına eşit olur.

patlamalar momentum vektörü gösterimi
  • Pilk = Pson
    • 0 = m1V1 + m2V2 + m3V3

📚📚📚

İtme ve Momentum

İtme

  • İtme: Bir cisme etki eden kuvvet ile kuvvetin etkileşim süresinin çarpımına itme denir.
    • Vektörel bir büyüklüktür.
    • I ile gösterilir.
    • Birimi N.s’dir.
    • I=F.Δt (İtme = Kuvvet x Uygulanma Süresi)
    • İtme vektörünün yönü, kuvvet vektörünün yönü ile aynıdır.
  • Çizgisel Momentum: Hareket eden cisimlerin kütlesi ile hızının çarpımına çizgisel momentum denir.
    • P ile gösterilir.
    • Vektöreldir.
    • P = m.V = kg. (m/s)

İtme ve Momentum İlişkisi

  • F = m.a
  • F = m.(ΔV / Δt)
  • F. Δt = m.ΔV → I = Pson – Pilk

Cisme etki eden kuvvet cisimde momentum değişimine eşit olur.

  • Momentum – zaman grafiğinin eğimi, cisme etki eden net kuvveti verir.
  • Momentum – zaman grafiğinde altta kalan alan, kinetik enerjiyi verir.
momentum zaman grafiği eğimi kuvvetin büyüklüğünü verir ve momentum zaman grafiği altındaki alan kinetik enerjiyi verir

Çizgisel Momentumun Korunumu

Bir cisme ya da bir sisteme dış kuvvet uygulanmadığı sürece çizgisel momentum korunur. Çarpışmaların tamamında çizgisel momentum korunur.

Pilk = Pson

Şimdi İtme Momentum ve Çarpışmalar soru çözümlerine devam edebilirsin!

İtme ve Çizgisel Momentum konusunda bolca soru çözerek pratik yapabilirsin. İtme ve Çizgisel Momentum konusu, Fizik için ilk ve temel konulardan biri olduğu için iyice pekiştirmen önemli. Merkezi Olan ve Olmayan / Esnek Olan ve Olmayan Çarpışmalar, Patlamalar, İtme Momentum, Momentumun Korunumu, Momentum ve Enerji İlişkisi gibi alt başlıklar pek çok bilgi ve kavram içeriyor. Bu da daha çok soru tipini barındırdığı anlamına gelir. Bu konudan direkt soru gelebildiği gibi, farklı konuların da içinde sıkça geçtiğini görüyoruz. Bilgileri, tanımları, formülleri ve kuralları öğrendikten sonra, soruların içinde nasıl yer aldığını görmen gerekli. Fizik netleri yükseltmedeki anahtar bolca soru çözmek ve yapılamayan soruların doğrusunu öğrenmek.

m ve 2m kütleli parçalar, çubuk üzerinde ve çubukla aynı doğrultuda sabit hızlarla hareket ettiğine göre, parçaların çubuğun üzerinde kaldığı süre içerisinde Ny ve Ny için ne söylenebilir? (Sürtünmeler önemsenmiyor.)

FİZİK

İTME VE ÇİZGİSEL MOMENTUM

m ve 2m kütleli parçalar, çubuk üzerinde ve çubukla aynı doğrultuda sabit hızlarla hareket ettiğine göre, parçaların çubuğun üzerinde kaldığı süre içerisinde Ny ve Ny için ne söylenebilir? (Sürtünmeler önemsenmiyor.)

☀️☀️☀️

Her ders için değişmeyen kilit nokta bol bol soru çözümü ile pratik yapmak. Çözemediğin sorulara yanıt bulmak istiyorsan sınava hazırlık sürecinde Kunduz hep yanında! Profesyonel eğitmenler tarafından hazırlanan Soru Çözümü, binlerce soru ve çözümden oluşan Soru Bankası hizmetlerimizden faydalanabilirsin.
Uygulamada senin için hazırlanmış , tüm konuları öğrenebileceğin premium içerik ders videolarını incelemeyi unutma!

Sınava hazırlanmanın en kolay yolu

Sınırsız video içerikler ve soru çözümleri ile sınava hazırlan

ÜCRETSİZ KAYDOL