%71 Dev İndirimde Son Gün 19 Mayıs! 2025 paketlerinde fiyat artışından etkilenmemek için bugün paketini al.

Bobinin Manyetik Alanı ve Bileşke Manyetik Alan

Manyetizma konumuza devam ediyoruz.
3.
durumumuz  Akım Taşıyan Bobin.
Yani selenoidin oluşturduğu   manyetik alan.
Mıknatıslarda aslında bunu  görmüştük.
Bir kez daha detaylı bir şekilde   tekrar edelim.
Görmüş olduğunuz gibi silindirik  bir cismimizin etrafında, bobinimizin etrafında   görmüş olduğunuz gibi bir iletken telimizi  sardık ve iletken telin bir ucuna eksi bir   ucu artı olacak şekilde üreticimize bağladık.
Akım  artıdan eksiye doğru yola çıkarak görmüş olduğunuz   gibi buradaki bobinimize ön taraftan sarılarak  arka taraftan dolanıp eksi kutba giriş yapıyor.   O halde akım taşıyan bu sistemde manyetik alanı  nasıl göstereceğiz?
Yine şuraya not olması için   yazıyorum.
Normalde sağ el kuralında baş parmak  akımı dört parmak manyetik alanıydı.
Ama ikinci   ve üçüncü durumlarımızda, bu birinci durumumuzdu,  ilk anlattığımız durumumuzdu.
İkinci ve üçüncü   durumlarda bunun tersi yapacağız demiştik.
Yine  burada dört parmak akım yönünü ifade edecek,   baş parmağımız manyetik alan yönünü ifade edecek.  O halde görmüş olduğunuz gibi dört parmak akımın   etrafında akım şeklinde bobin etrafında dolanacak.  O halde akımımız burada dolanırken başparmak ne   tarafı gösterir?
Tabii şu yönde manyetik alanımızı  oluştururuz.
Mıknatıslarımızı hatırlayalım:   Manyetik alan çizgilerinin çıkış yaptığı  noktalar mıknatısın "N" kutbuydu, manyetik   alan çizgilerinin giriş yaptığı nokta mıknatısın  "S" kutbuydu.
Görmüş olduğunuz gibi bobin ve bir   üreteç ile bir elektromıknatıs elde etmiş olduk.
O  halde buradaki manyetik alan şiddetinin büyüklüğü   nelere bağlıdır onu inceleyelim hemen.
Manyetik  alan şiddetini "B" ile ifade ediyoruz.
Skaler   olarak gösteriyorum artık.
"k" ortamın manyetik  geçirgenliği sabiti, böyle çizgimi çekiyorum.   Görmüş olduğunuz gibi girişti.
Normalde çembersel  bir tel olduğunda k2i/r olarak ifade ediyorduk.   Burada görmüş olduğunuz gibi girişte bir çember  çıkışta iki çemberimiz var gibi düşünürsek o   yüzden k4πi şeklinde yazacağız.
Akımımızla  doğru orantılı birim uzunluk başına düşen   sarım sayısıyla doğru orantılı.
Ne demek bu?
  N/l oranıyla doğru orantılı.
Görmüş olduğunuz   gibi "l" bobinimizin uzunluğu "N" bu iletkenimizi  ne kadar sardığımız, i'de akımımızla orantılı.   O halde buradaki manyetik alan şiddetimiz  akımımızla, sarım sayımızla da doğru orantılıyken,   bobinimizin uzunluğuyla ters orantılı.
Daha  doğrusu burada N/l oranıyla doğru orantılı   diyoruz.
Bu ne demek?
Birim uzunluk başına düşen  sarım sayısı ifadesi bizim için daha doğru bir   tabir olmuş oluyor.
O halde bobinimizi şuraya  bir kez daha çizip manyetik alanların yönünü   gösterecek olursak bir telle beraber birleşik  manyetik alan bulacak olursak nasıl yaparız?
Şöyle göstereyim: Bir bobin alıyorum elimize.  Bobinimizi şöyle iletken bir telle sarıyoruz.
Şuraya da, şöyle i akımı taşıyan bir tel  koyuyorum.
Tamda ortalarındaki şuralar R kadar   mesafe olsun.
Tam da ortasındaki "o" noktasındaki  bileşke manyetik alanı bulmanızı istiyorum.   Burada yaptığımız şey bileşke manyetik alan.
Çünkü  manyetik alan, vektörel bir büyüklüktü.
O halde   yön bulurken nasıl ifade edeceğiz onu görelim.  Bobinimizi az önce manyetik alana çıkartmıştık.   Akım +'dan yola çıkıyordu.
Görmüş olduğu gibi  bobine ön taraftan sarıldığı için burada dört   parmak akımın yönünü, başparmak manyetik alanın  yönünü.
O halde buradaki manyetik alan çizgileri   görmüş olduğunuz gibi şurası "N" kutbu şurası  "S" kutbu olan bir mıknatıs oldu.
O halde "o" "  noktasından çıkan manyetik alan çizgileri, görmüş  olduğunuz gibi şöyle çıkan manyetik alan çizgileri   "o" noktasında nasıl oluşturur manyetik alanı?
Şu  yönde bir manyetik alan oluşturur.
Değil mi?
Devam   edelim.
Mıknatısımızın aynı zamanda manyetik alan  çizgilerini gösterin dersem N'den çıkan manyetik   alan çizgileri, şu şekilde S' ye giriş yapacak  ifadesini de kullanabiliriz çünkü burada bir   mıknatıs elde etmiş olduk.
elektromıknatıs diyoruz  buna.
O halde burada "o" noktasından, şurayı "o"   noktası olarak gösteriyorum.
Mıknatısın,  elektromıknatısımızın, bobinimizin manyetik   alanının şiddet yönü sol tarafa doğru oldu.
Devam  edelim.
"i" akımı taşıyan telimiz kendi etrafında   burada ne yapıyorduk?
Başparmak akımın yönüydü.
O  halde şöyle ifade edeceksek başparmak akımın yönü,   dört parmak manyetik alanın yönünü  başparmak akımı gösteriyordu .
O   halde "o" noktasında oluşturacağım manyetik  alanının yönü nasıl olacaktı?
Şöyle çizeceğiz ve burada "o" noktası sayfa düzleminden içeri  doğru bir manyetik alan oluşturacak demiştim.   Düz telimizin oluşturduğu manyetik  alan ne tarafa doğru oldu?
Sayfa   düzleminden içeri doğru oldu.
Şimdi  x-y-z koordinatımı çizmek istiyorum.
Bileşke manyetik alanın nasıl bulduğumuzu görmeniz  açısından.
Şurası y şurası x yönümüz şurası -x   şurası -y yönümüz.
z üçüncü boyutumuz ne tarafa  doğruydu?
Bize doğruydu.
-z'de iç kısma doğruydu   ve o halde görmüş olduğunuz gibi sol tarafa doğru  olan yani -x yönüne doğru olan bobinin manyetik   alanıydı.
Telimizin oluşturduğu manyetik alan  ne tarafa doğru?
Sayfa düzleminden içeri doğru   yani -z yönünde.
O halde tabii ki burada,  örneğin söyledik ikisinin de oluşturduğu   manyetik alan büyüklüğüne b kadar dedik.
Belki  şiddetler farklıdır ama bileşke manyetik alanın   hangi yönde olduğu görmüş olduğunuz gibi  -z ile -x arasında bileşke manyetik alan   elde etmiş olduk.
Çünkü bobinin manyetik  alanı -x yönünde, düz telimizin oluşturduğu   manyetik alan -z yönünde, bobinimizin  manyetik alanı -x yönünde olduğu için   bileşke manyetik alan ne tarafa doğru  oldu?
-z ile - x aralığında olmuş oldu.