Konu Anlatımı Yazıları
Sözcükte Yapı
Türkçe
YKS

Fiilde Çatı Konu Anlatımı ve Örnek Soru Çözümü

Fiilde Çatı konu anlatımı ve örnek soru çözümleri, Kunduz eğitmenimiz tarafından hazırlandı! Fiilde Çatı hakkında bilmen gerekenler bu yazıda!

3 dakikalık okuma
Kunduz Eğitmen tarafından yazıldı, 08.01.2022
Fiilde Çatı Konu Anlatımı ve Örnek Soru Çözümü

Hesap Oluştur

Ücretsiz kaydol, sınırsız video içerikler ve soru çözümleri ile sınava hazırlan!

ÜCRETSİZ KAYDOL

 

Fiilde Çatı konusu, TYT Türkçe ve AYT Edebiyat testlerinde sorulan konulardan biri. Anlam sorularından farklı olarak öğrenmen gereken bazı kavramlar da mevcut. Soru çözmeye başladıktan sonra bu konunun sana çok kolay geleceğine eminiz! Kunduz eğitmenlerimizden Türkçe öğretmeni Celal Hoca, bu konu hakkında senin için çok faydalı bir yazı hazırladı ve mutlaka görmen gereken örnek soruları seçti. Şimdi birlikte Fiilde Çatı konusunu keşfedelim!

FİİL ÇATISI

Fiil Çatısı Konu Anlatımı

TÜRKÇE

Fiilde Çatı Konu Anlatımı

Fiilde Çatı Nedir?

Fiillerde çatı öznesine ve nesnesine göre olmak üzere iki grupta incelenir. Buna geçmeden önce çatılarla ilgili önemli bir uyarı yapalım.

Uyarı: İsim cümlelerinde çatı özelliği aranmaz. Yani yüklemi isim olan cümlelerde çatı özelliğine bakamayız.
El elden üstündür (Bu cümlede çatı özelliği aramamalısın, yüklem isim.)

Özne – Yüklem İlişkisine Göre Fiiller

Etken Çatı
  • Etken çatıda özne bellidir ve işi yapandır. Yani öznesi gerçek öznedir. 
  • Herhangi bir çatı eki almazlar. Bu önemli bir bilgi çünkü anlam üzerinden çatı özelliği aradığımız zaman anlamın farklı yorumlanması yüzünden çok fazla hata yapılıyor. 
    • Karikatür güldürür.  (Burada güldürme eylemini yapan karikatür belli olduğu için güldürür fiili etken çatılıdır.) 
Edilgen Çatı
  • Edilgen çatıda özne işi yapmaz ve yapılan işten etkilenir. Bu tarz cümlelerde özne pasif kalır yani sözde öznedir.  
  • Eylem  –l  ve –n eki alır.  
  • Edilgen çatıda eylemden önce “başkası tarafından” getirilirse anlamlı olur. 
    • Mobilyalar taş – ın – dı (Burada özne olan mobilyalar taşınma eyleminden etkileniyor,  taşıma eylemini kimin yaptığı belli değil bu yüzden edilgen çatı olur.) 
Dönüşlü Çatı
  • Dönüşlü çatıda özne hem işi yapıyor hem de yapılan işten etkilenir. 
  • Öznesi gerçek özne olur. 
  • l ve –n eki alır.  
  • Yani dönüşlü çatı, edilgen ve etken çatının bir karışımı olarak düşünebilirsin.  
    • Gizem, güzelce süsle – n – di (Burada Gizem hem süslenme eylemini yapıyor hem de süslenme eyleminden etkileniyor. Bundan dolayı dönüşlü çatı örneği olur.) 
İşteş Çatı
  • İşteş çatıda eylemi en az iki kişinin yapma anlamı vardır. 
  • Öznesi gerçek özne olur. 
  • –ş ekini alır.  
  • Eylemi karşılıklı veya birlikte yapma anlamı vardır. 
    • Merve ile Nur dostça selamla – ş – tı (Eylemi en az iki kişi karşılıklı bir şekilde yaptığı için işteş çatı örneği olur.) 
    • Kuşlar uç – uş – tu (Eylemi en az iki kişi birlikte yaptığı için işteş çatıdır.) 

Şimdi  bak fiilini öznesine göre çekimleyelim. Bu şekilde aklınıza daha rahat girecektir.  

  •  Bak –  (herhangi bir çatı eki almadığı için etken
    • Dosyalara baktım / etken çatı 
  • Bak – ıl ( – l ekini aldığı için edilgen çatı )
    • Dosyalara bak – ıl – dı / edilgen çatı  
  • Bak – ın ( – n ekini aldığı için dönüşlü çatı ) 
    • Dosyalara bak – ın – dım / dönüşlü çatı 
  • Bak – ış ( – ş ekini aldığı için işteş çatı  ) 
    • Onunla bak – ış – tık / işteş çatı  

Nesne – Yüklem İlişkisine Göre Fiiller

Geçişli Fiil
  • Nesne alan ya da alabilen eylemlerdir. 
  • Neyi ve kimi sorularına cevap verirler. 
  • Kolay yolu , eylemin başına (onu) getirdiğinde anlamlı oluyorsa geçişli fiil olur. 
    • Arabayı (onu) çaldım. (eylemin başına onu getirdiğinde anlamlı olduğu için geçişli fiil.) 
Geçişsiz Fiil
  • Nesne alamayan eylemlerdir. 
  • Neyi ve kimi sorularına cevap vermezler. 
  • Eylemin başına (onu) getirdiğinde anlamsız olur. Anlayacağın geçişli fiilin tam tersi. 
    • Arabaya (onu) baktım. (eylemin başına onu getirdiğinde anlamsız olduğu için geçişsiz fiil.) 
Ettirgen Fiil
  • Geçişli bir fiilin üzerine ( – r , – t , – dır ) ekleri getirilerek yapılır. 
  • İşi başkasına yaptırma anlamı vardir. Argo tabirle söylersek işi başkasına kitliyoruz. 
    • (onu) okumak / geçişli 
    • Kitabı oku – t – tu / geçişli fiilin üzerine –t ekini getirerek işi başkasına yaptırdık. Bu da ettirgen çatı olduğunu gösterir bize. 
Oldurgan Fiil

Bu sefer geçişsiz bir fiilin üzerine (-r , -t , -dır) eklerini getirerek onu geçişli hâle getireceğiz.  

  • (onu) ağlamak  / geçişsiz  
  • Beni  (onu) ağla – t – tı / Geçişsiz bir fiil olan ağlamak eylemi üzerine ( – t ) ekini getirerek onu geçişli hale getirdik. Bu oldurgan çatı olduğunu gösterir.  

Fiilde Çatı Soru Çözümü

Konuyu tam olarak anlamak için bol bol soru çözümü yapmak da çok önemli. Bilgileri, tanımları ve önemli ipuçlarını öğrendikten sonra, soruların içinde nasıl yer aldığını görmen gerekli. Kunduz’a şu ana kadar sorulmuş binlerce Fiilde Çatı konulu sorudan birkaçı senin için burada!🌈

Parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde geçişsizken aldığı ekle geçişli olmuş bir eylem vardır?

TÜRKÇE

FİİLDE ÇATI

Parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde geçişsizken aldığı ekle geçişli olmuş bir eylem vardır?

☀️☀️☀️

Her ders için değişmeyen kilit nokta bol bol soru çözümü ile pratik yapmak. Çözemediğin sorulara yanıt bulmak istiyorsan sınava hazırlık sürecinde Kunduz hep yanında! Profesyonel eğitmenler tarafından hazırlanan Soru Çözümü, binlerce soru ve çözümden oluşan Soru Bankası hizmetlerimizden faydalanabilirsin.
Uygulamada senin için hazırlanmış , tüm konuları öğrenebileceğin premium içerik ders videolarını incelemeyi unutma!

Sınava hazırlanmanın en kolay yolu

Sınırsız video içerikler ve soru çözümleri ile sınava hazırlan

ÜCRETSİZ KAYDOL